Nội dung chính
Việc Hải quân Mỹ quyết định loại biên tàu ngầm USS Boise sau hơn một thập kỷ đại tu dở dang là minh chứng điển hình cho chiến lược tối ưu hóa ngân sách quốc phòng hiện nay.
Quyết định chấm dứt hoạt động đối với chiến hạm USS Boise không đơn thuần là việc loại bỏ một con tàu cũ, mà là một bước đi chiến lược nhằm tái cơ cấu nguồn lực. Theo Tư lệnh Hải quân Mỹ Daryl Caudle, động thái này cho phép Washington tập trung đội ngũ nhân sự tay nghề cao vào những ưu tiên cấp bách hơn, đặc biệt là đẩy nhanh tiến độ đóng mới các tàu ngầm lớp Virginia và Columbia thế hệ tiếp theo.
Bài toán kinh tế: Khi chi phí đại tu trở thành ‘hố đen’ ngân sách
Nhìn vào số liệu, việc tiếp tục hồi sinh USS Boise là một quyết định thiếu tính khả thi về mặt tài chính. Hải quân Mỹ đã chi khoảng 800 triệu USD cho dự án đại tu, nhưng thực tế chỉ mới hoàn thành 22% khối lượng công việc. Điều đáng nói là ước tính chi phí để đưa con tàu này trở lại trạng thái hoạt động đã vọt lên con số 3 tỷ USD.
Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã đưa ra một phép so sánh sắc sảo: chi phí đại tu USS Boise hiện chiếm tới 65% giá trị đóng mới một tàu ngầm lớp Virginia hiện đại, trong khi tuổi thọ vận hành còn lại của Boise sau sửa chữa chỉ tính bằng năm. Trong quản trị rủi ro, đây chính là hiện tượng “chi phí chìm” (sunk cost). Việc chấp nhận “cắt lỗ” lúc này là lựa chọn lý trí nhất để tránh lãng phí thêm nguồn lực quốc gia vào một tài sản không còn mang lại hiệu quả chiến lược.
Hành trình 10 năm ‘đắp chiếu’ và khủng hoảng hậu cần
Câu chuyện của USS Boise là một ví dụ điển hình cho sự tắc nghẽn trong chuỗi cung ứng và năng lực bảo dưỡng của hải quân Mỹ. Kế hoạch sửa chữa vốn được vạch ra từ năm 2013 nhưng liên tục bị trì hoãn do thiếu hụt trầm trọng các xưởng đóng tàu đủ tiêu chuẩn.
- Tháng 1/2015: Chiến hạm thực hiện chuyến hải trình cuối cùng và chính thức nằm cảng.
- Năm 2016: Bị đánh giá là không còn khả năng hoạt động bình thường.
- Năm 2017: Bị tước chứng nhận khả năng lặn (một chỉ số an toàn cốt tử đối với tàu ngầm).
Dù đã di chuyển qua lại giữa cảng nhà ở bang Virginia và xưởng Newport News nhiều lần từ 2018 đến 2021, nhưng do xung đột ưu tiên ngân sách, hợp đồng đại tu toàn diện mãi đến năm 2024 mới được ký kết. Khi đó, USS Boise đã dành hơn 1/3 vòng đời của mình chỉ để nằm trong cảng, khiến giá trị sử dụng giảm sút nghiêm trọng.
Chiến lược chuyển dịch: Từ Los Angeles sang Virginia và Columbia
USS Boise thuộc lớp tàu ngầm tấn công nhanh Los Angeles – một biểu tượng của sức mạnh hải quân Mỹ những thập niên cuối thế kỷ 20. Được khởi đóng năm 1988 và biên chế năm 1992, lớp tàu này từng là “nắm đấm thép” dưới lòng đại dương với hỏa lực khủng khiếp: ngư lôi Mark 48, tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa diệt hạm Harpoon và các loại thủy lôi Mark 60, 67.
Tuy nhiên, công nghệ quân sự thay đổi nhanh chóng. Với mức giá tương đương 1,9 tỷ USD (tính theo giá trị năm 2024), các tàu lớp Los Angeles đang dần bị thay thế bởi lớp Virginia với khả năng tàng hình tốt hơn, công nghệ cảm biến hiện đại hơn và linh hoạt hơn trong tác chiến đa nhiệm. Hiện nay, chỉ còn 23 tàu lớp Los Angeles trong biên chế, chiếm gần một nửa hạm đội 50 tàu ngầm hạt nhân tấn công của Mỹ.
Góc nhìn chuyên gia: Bài học về quản trị tài sản quân sự
Việc loại biên USS Boise không chỉ là vấn đề tiền bạc, mà là bài học về quản trị vòng đời sản phẩm trong quân sự. Khi một khí tài vượt quá điểm hòa vốn giữa chi phí bảo trì và giá trị chiến thuật, việc cố gắng duy trì nó sẽ gây ra hệ lụy dây chuyền: làm chậm tiến độ đóng mới và gây áp lực lên nguồn nhân lực kỹ thuật.
Chiến lược của Mỹ hiện nay là chấp nhận hy sinh số lượng ngắn hạn để đạt được chất lượng vượt trội dài hạn. Việc chuyển dịch sang lớp Virginia và Columbia cho thấy Mỹ đang ưu tiên khả năng răn đe hạt nhân và tác chiến chính xác trong môi trường hiện đại hơn là duy trì những di sản cũ kỹ.
Theo bạn, việc Mỹ chấp nhận bỏ 800 triệu USD để loại biên một con tàu là một sự lãng phí hay là một quyết định quản trị thông minh? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận!