Khoai Xéo: Từ món cứu đói miền Trung thành đặc sản 120k/kg

Khoai xéo đã chuyển mình từ một món ăn cứu đói của người dân miền Trung thành một đặc sản được săn đón ở các khu đô thị, với giá bán 100.000‑120.000 đồng/kg.

Lịch sử và nguồn gốc của khoai xéo

Trong những năm khó khăn, khoai lang không chỉ là nông sản mà còn là “củ dự trữ” quan trọng giúp người dân miền Trung vượt qua mùa khô hạn, bão lũ. Trên những mảnh đất cát, nắng gió khắc nghiệt, cây khoai lang phát triển mạnh, cho những củ to, bột dày, vị ngọt bùi đặc trưng.

Quy trình làm khoai khô truyền thống

Sau khi thu hoạch, những củ khoai to, già bột được lựa chọn kỹ lưỡng, cạo sạch lớp vỏ lụa, rửa sạch, cắt lát mỏng và phơi dưới nắng gắt cho đến khi khô trắng, giòn tan. Quá trình này tốn công sức nhưng tạo ra nguyên liệu có thể bảo quản lâu dài, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ quanh năm.

Nguyên liệu và cách chế biến khoai xéo

Nguyên liệu chỉ gồm khoai khô, gạo nếp và các loại đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ). Tất cả được cho vào nồi, đun với lượng nước vừa đủ. Khi khoai chín mềm, dùng đũa “xéo” mạnh tay cho hỗn hợp nhuyễn, tơi, dẻo quánh – tạo nên hương vị bùi, ngọt đặc trưng.

Khoai xéo trong bối cảnh hiện đại

Ngày nay, khi đời sống cải thiện, khoai xéo không còn là món “cứu đói” mà đã trở thành một đặc sản được bán rộng rãi trên các chợ mạng và chợ chung cư. Giá bán dao động 35.000‑40.000 đồng cho hộp 400 g và 100.000‑120.000 đồng cho 1 kg.

Để có một nồi khoai xéo thơm ngon, yếu tố quyết định là chọn khoai khô chất lượng: khô ráo, không mốc, không có mùi hà. Một chút sai sót trong việc phơi hoặc bảo quản sẽ khiến khách hàng chê nhanh, ảnh hưởng uy tín của người bán.

Những câu chuyện từ người bán

Chị Minh, người bán khoai xéo tại chợ chung cư phường Thanh Liệt, Hà Nội chia sẻ: “Khoai khô không khó mua nhưng việc chọn lựa rất quan trọng. Nếu phơi không kỹ, bị mốc hay ám mùi, khách sẽ chê ngay và mất uy tín. Vì vậy, tôi nhờ người thân ở Nghệ An gom khoai từ các hộ trong xóm, chọn củ ngon, làm cẩn thận rồi mới đóng gói bán. Hai năm gần đây, khoai khô bán rất chạy, được nhiều khách khen. Giá cao hơn khoai tươi do tốn công sơ chế, phơi nhiều nắng”.

Chị Minh còn tự tay nấu khoai xéo cho khách ăn sáng và vào buổi chiều. Để phục vụ 50‑60 khách, chị phải chuẩn bị nguyên liệu từ chiều hôm trước và bắt đầu nấu từ 3 h sáng, luôn giám sát lửa để tránh cháy làm mất hương vị.

Lời khuyên khi mua và thưởng thức khoai xéo

• Chọn khoai khô có màu trắng sáng, không có vết ẩm hay mốc.
• Kiểm tra mùi: khoai khô tươi sẽ có mùi bùi, không có mùi hôi hay hà.
• Nếu mua tại chợ chung cư, ưu tiên các gói đã được đóng gói kín, có nhãn ghi rõ nguồn gốc.
• Thưởng thức khoai xéo nóng hổi, kèm với một chút đường hoặc mật ong để tăng hương vị.

Với những bước chuẩn bị kỹ lưỡng, khoai xéo không chỉ là món ăn vặt ngon mà còn là một phần của di sản ẩm thực miền Trung, mang lại giá trị văn hoá và kinh tế cho người nông dân và tiểu thương.