Giáo dục Việt Nam đang bước vào một giai đoạn cân bằng giữa kỷ luật và sự chăm sóc tâm lý cho học sinh.

Bối cảnh cần thay đổi

Trong những năm qua, các hình thức kỷ luật truyền thống – “nhắc nhở, phê bình, viết kiểm điểm” – đã không ngăn chặn được bạo lực học đường, lăng mạ giáo viên và xâm hại bạn học. Các vụ việc như học sinh lớp 7 ở Hà Nội giật tóc cô giáo đã khiến dư luận kêu gọi một giải pháp mạnh mẽ hơn, nhưng vẫn giữ được tính nhân văn.

Những điểm mới trong dự thảo

Phạt tiền nặng hơn cho hành vi xúc phạm

Theo Điều 26 của dự thảo, mức phạt tiền đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục sẽ được nâng lên từ 5 đến 10 triệu đồng, mức chưa đạt tới mức truy cứu hình sự nhưng đủ răn đe.

Biện pháp tách riêng và hỗ trợ chuyên biệt

Đối với học sinh vi phạm có ảnh hưởng tiêu cực tới an toàn và hoạt động giáo dục, dự thảo cho phép áp dụng một trong các biện pháp sau:

• Buộc cách ly tạm thời khỏi môi trường học tập.
• Chuyển đến cơ sở giáo dục chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, hoặc cơ sở tư vấn học đường.
• Tham vấn và hỗ trợ tâm lý – hành vi bởi các chuyên gia y tế, xã hội.

Điều này không phải là “đuổi học” mà là cơ chế bảo vệ kép: bảo vệ môi trường học đường khỏi hành vi gây tổn thương, đồng thời bảo vệ học sinh vi phạm khỏi việc bị gắn mác “hư hỏng” lâu dài.

Quy trình thực hiện và thách thức

Để áp dụng các biện pháp trên, dự thảo yêu cầu:

• Đề nghị của nhà trường.
• Sự tham gia của gia đình, cơ quan quản lý giáo dục, y tế và, nếu cần, công an.
• Quyết định cuối cùng do UBND hoặc cơ quan quản lý trực tiếp ban hành.

Quy trình có vẻ phức tạp, nhưng nếu không có khung pháp lý chặt chẽ, giáo viên sẽ luôn lo sợ “vượt quyền”. Ngược lại, nếu quy định quá rườm rà, việc thực thi sẽ gặp khó khăn.

Góc nhìn chuyên gia: Nhân văn nhưng nghiêm khắc

Đánh giá từ góc độ chuyên môn, dự thảo đạt được sự cân bằng cần thiết:

• Răn đe có mức: mức phạt tiền 5‑10 triệu đồng đủ để tạo sức răn.
• Hỗ trợ có nghề: các trung tâm chuyên biệt có đội ngũ chuyên viên tâm lý, công tác xã hội đủ năng lực.
• Quy trình có trách nhiệm: yêu cầu đề xuất, thẩm định và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Quan trọng nhất, khi học sinh thực sự thay đổi, họ sẽ được đưa trở lại trường học bình thường – một mục tiêu cuối cùng của mọi hình thức kỷ luật.

Như “kỷ luật không phải để trừng phạt, mà để dạy con người biết sống đúng mực”, dự thảo này mở ra một lối đi mới cho giáo dục Việt Nam: vừa răn đe, vừa phục hồi, vừa bảo vệ môi trường học đường.

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về cách cân bằng giữa kỷ luật và nhân văn trong giáo dục!